Energiezuinig omgaan met AI: acht tips

Bernard van Gastel
Maaike Zweers
Maaike Zweers
25 maart 2026
3 min
Bernard van Gastel sprak tijdens IPON over hoeveel energie alle nieuwe innovaties kosten. Hij vindt dat het duurzamer kan én moet. Acht tips om bewuster om te gaan met energieverbruik.

Bernard van Gastel is universitair docent ICT en bij NOLAI een kartrekker op het gebied van duurzame data. Hij merkt dat er steeds meer vragen gesteld worden over hoeveel energie AI in het onderwijs kost, maar volgens hem geldt het energieverbruik voor alle ICTtoepassingen. “Wat mij betreft, is er geen verschil. Het gaat om dezelfde computers die berekeningen uitvoeren. Dat kost energie en gebeurt nog te vaak ongemerkt. Daarnaast gaat het ook om ruimtegebruik en watergebruik.”

Van Gastel gaf scholen tijdens IPON acht tips om bewuster om te gaan met energieverbruik. Want scholen willen dit graag, maar weten vaak niet hoe en waar te
beginnen. Voor wie er niet bij was: de tips op een rij. En voor wie er wel bij was: een reminder om nu echt aan de slag te gaan.

1. Bevraag je leveranciers

Aanbieders van ICT en AI worden nog te weinig gevraagd naar het verbruik van hun producten. Het gaat niet alleen om de kosten van aanschaf en beheer, maar vraag ook naar elektriciteitsverbruik, daar kunnen grote verschillen in zitten.

2.Blijf bij de bedoeling

Mensen hebben de neiging om nieuwe technologie toe te passen omdat het nieuw is, niet omdat het per se iets toevoegt. Onthoud dat AI en ICT ‘slechts’
ondersteunende middelen zijn. Als de ondersteuning niet direct aansluit op het leren en lesgeven, is het maar de vraag of de aanschaf nodig is.

3. Follow the data

Weet wat er verbruikt wordt op school en door wat. Begin door alle datastromen in kaart te brengen. Wat voor data is er, waar staat deze opgeslagen en hoe wordt deze data uitgewisseld?

4. Niet alles hoeft altijd en overal 

Zeker op scholen hoeft niet alles 24/7 beschikbaar te zijn. Als je die eis loslaat, scheelt dat al bergen energie. Pauzeer schoolsystemen zoals de
internetverbinding in avonden, weekenden of schoolvakanties.

5. Durf los te laten
Spreek duidelijke maximale opslagtermijnen af voor data. Dat mag best heel
ruim, maar gooi data die geen nut meer dient weg.Maak het lastiger om data lang te bewaren dan om die juist op te ruimen.

 6.Blijf een vrijbuiter
Grote technologieaanbieders weten heel goed je in een fuik te trekken zodat het op een gegeven moment bijna onmogelijk wordt om nog over te stappen. Vraag
dus naar opzegtermijnen en overstapmogelijkheden, ook als je daar nog lang niet aan toe bent. Dan kun je ook in de toekomst nog wisselen naar duurzamere
producten.

7. Gebruik spullen zo lang mogelijk
Voor ‘eindgebruiker’ apparaten zoals smartphones en laptops geldt vooral dat de productiekosten belastend zijn, niet zozeer het gebruik ervan. Het is dus zaak om het gebruik zo lang mogelijk te rekken.

8. Houd het klein
Algemene AI, zoals ChatGPT of Microsoft Copilot zijn gemaakt voor grote, complexe berekeningen. Vaak is niet al die capaciteit nodig voor de oplossing die
je zocht. Dat kan een goede reden zijn om te kiezen voor AI op maat, ofwel educatieve AI. Specifiekere modellen leveren hogere kwaliteit voor dat specifieke
doel. En deze specifiekere modellen gebruiken, omdat ze kleiner zijn, ook minder energie.

Lees meer op NOLAI.nl 

Maaike Zweers

Redacteur Public bij Jaarbeurs. Verantwoordelijk voor de website en de nieuwsbrief van IPON Daarnaast stel ik het kennisprogramma samen voor IPON.nl.