AI is in korte tijd doorgedrongen tot bijna alle lagen van het onderwijs. Leerlingen gebruiken het in de klas en voor huiswerk, en docenten zetten het in om hun lesmateriaal te verrijken. Duidelijke kaders voor veilig en verantwoord gebruik ontbreken echter nog. Dit blijkt uit onderzoek van Koninklijke Jaarbeurs onder duizend onderwijsprofessionals.
Uit het onderzoek blijkt dat meer dan de helft (53 procent) van de docenten wekelijks of vaker AI gebruikt. Dat doen ze voornamelijk voor het maken van lesopdrachten. Ook lesplannen, toetsen, samenvattingen, nakijkopdrachten en administratieve taken worden vaak van een AI-sausje voorzien. Docenten zien zichzelf over het algemeen dan ook als AI-vaardig.
Huiverig voor AI
Slechts 14 procent van de docenten geeft aan AI helemaal niet te gebruiken. De drie belangrijkste redenen hiervoor zijn: docenten weten niet hoe ze AI kunnen inzetten, ze twijfelen aan de betrouwbaarheid van de output en ze maken zich zorgen over privacy. “Ethisch gezien is het de vraag of we deze weg moeten ingaan”, zegt een van de respondenten.
In hoeverre is er AI-beleid?
Hier ligt dus een mooie opdracht voor scholen: beleid over het gebruik van AI. En precies dat is waar het nu (nog) aan ontbreekt. Een kwart van de ondervraagden geeft aan dat hun school géén AI-beleid heeft en er op dit moment ook niet aan werkt. Daardoor bepaalt in veel gevallen de docent zelf hoe AI in de klas wordt gebruikt. Het wordt gedoogd, maar niet besproken.
Hoopgevend is dat 35 procent van de scholen op dit moment bezig is met het opstellen van AI-beleid. En dat is precies waar een meerderheid van de docenten behoefte aan heeft. Want zonder duidelijke richtlijnen brengt AI te veel risico’s met zich mee volgens de ondervraagden.
Gebrekkig AI-beleid
Slechts 10 procent van de scholen heeft een AI-beleid en daarover zijn de meningen verdeeld. Aan de ene kant krijgen docenten zo helderheid over afspraken, geeft het ze ruimte om te experimenteren met AI en draagt het bij aan betere kwaliteit van onderwijs. Aan de andere kant vinden docenten bestaand beleid te beperkend, te algemeen en loopt het achter op de technologische ontwikkelingen.
Gebruik van AI door leerlingen
Niet alleen docenten zijn gebaat bij duidelijk AI-beleid, ook leerlingen hebben kaders nodig. Docenten hebben en nemen hier hun verantwoordelijkheid: ze bespreken actief wat wel en niet mag, stimuleren verantwoord gebruik en stellen duidelijke regels per opdracht.
Een van de docenten licht toe: “Ik voer gesprekken met leerlingen over het gebruik van media en AI. Wat is het, waar kom je het tegen, en hoe kan je het herkennen? Ik stimuleer eigen gebruik en de bewustwording over wat het met je doet.”
Verantwoordelijkheid van scholen
Het is echter niet alleen aan de docent om te bepalen wat wel en niet mag. Zo geeft een sterke meerderheid (83 procent) aan behoefte te hebben aan formeel AI-beleid voor leerlingen.
Wellicht draagt helder beleid dan ook bij aan de ontwikkeling van AI-vaardigheden bij leerlingen. De kennis van leerlingen laat namelijk nog te wensen over volgens docenten: maar 9 procent vindt de AI-vaardigheid van hun leerlingen hoog, terwijl 36 procent die vaardigheid laag of zeer laag inschat.
Een punt van zorg bij docenten is het vermogen van leerlingen om kritisch te denken. Is AI een bedreiging? Een meerderheid vindt van wel. Aan scholen de verantwoordelijkheid om hier op een goede, slimme en toekomstbestendige manier mee om te gaan.
Nú is de tijd
Dat AI een onderdeel is en blijft van ons dagelijks leven, dus ook in het onderwijs, staat buiten kijf. Ruim 60 procent van de docenten vindt dat AI bij het onderwijs hoort, net als het internet en rekenmachines. Heldere kaders kunnen ervoor zorgen dat AI doet waar het goed in kan zijn: het verbeteren van de kwaliteit van onderwijs.
Over het onderzoek
Het onderzoek AI-gebruik op scholen werd in januari 2026 uitgevoerd onder 1005 onderwijsprofessionals uit het PO, VO, MBO, HBO en WO.
