Het lerarentekort vraagt om meer dan bekende oplossingen. Vacatures en uitzendbureaus lossen de nood op, maar niet het probleem. AI maakt een andere benadering mogelijk: duurzaam matchen in plaats van branden blussen.
Door Hermen Schotanus Blok
Het lerarentekort is al jaren een structureel probleem. Scholen zoeken voortdurend naar oplossingen, maar vallen daarbij vaak terug op bekende patronen. Ze zetten vacatures uit, organiseren markten voor personeelswerving en schakelen bij nood commerciële uitzendbureaus in. Die aanpak is helemaal logisch, maar steeds minder houdbaar. Financieel niet, en inhoudelijk evenmin.
Vrijblijvend oriënteren
Tegelijkertijd is er iets opvallends aan de hand. Er zijn veel mensen die in het onderwijs werken of zouden willen werken, maar die zich niet actief op de arbeidsmarkt begeven. Niet uit onwil, maar omdat het sollicitatieproces als risicovol, tijdrovend of spannend wordt ervaren. Wie al ergens werkt, wil niet altijd zichtbaar zijn. Wie oriënteert, wil dat vaak eerst vrijblijvend doen.
AI-tooling matcht vraag en aanbod
Juist daar kan technologie, en in het bijzonder AI-ondersteunde matching/tooling, een verschil maken. In plaats van het klassieke model waarin mensen actief moeten solliciteren op vacatures, maakt AI-tooling het mogelijk om vraag en aanbod op een veel subtielere manier bij elkaar te brengen.
Onderwijsprofessionals kunnen aangeven wat zij zoeken: type onderwijs, doelgroep, regio, werktijd, ontwikkelwensen. Scholen doen hetzelfde met hun vacatures. AI vergelijkt deze profielen continu en signaleert alleen wanneer er
sprake is van een inhoudelijke match.
Minder commerciële uitzendbureaus nodig
Dat heeft meerdere voordelen. Allereerst financieel. Door direct contact tussen scholen en professionals te faciliteren, neemt de afhankelijkheid van commerciële uitzendbureaus af. Dat scheelt aanzienlijke bemiddelingskosten, zeker bij tijdelijke
vervanging of inval. Geld dat nu weglekt naar winstmarges, kan worden ingezet voor onderwijs zelf: begeleiding, professionalisering of kleinere klassen.
Continuïteit voor leerlingen
Daarnaast is er een inhoudelijk voordeel. Matching op basis van meer dan alleen van de juiste bevoegdheid en beschikbaarheid vergroot de kans op een goede ‘fit’. Wanneer iemand past bij de onderwijsvisie, doelgroep en cultuur van een school, is de kans groter dat diegene blijft. Dat betekent minder uitval, minder verloop en meer continuïteit voor leerlingen.
Ook voor scholen zelf verandert er iets fundamenteels. AI-tools maken het mogelijk om personeelsbeleid minder reactief en meer strategisch te voeren. In plaats van pas te handelen bij acute tekorten, kunnen scholen inzicht krijgen in trends: waar ontstaan knelpunten, welke functies zijn lastig te vervullen, welke profielen zijn in de regio aanwezig? Die informatie helpt om vooruit te plannen en samen te werken, bijvoorbeeld binnen een regio.
Duurzaamheid
Een ander belangrijk aspect is duurzaamheid. Uitval in het onderwijs heeft vaak te maken met mismatch, werkdruk en het gevoel vast te zitten. Door beweging laagdrempeliger te maken, oriënteren zonder directe sollicitatie druk, kunnen
professionals eerder de stap zetten naar een plek die beter past. Dat voorkomt dat mensen pas bewegen als het eigenlijk al te laat is.
Veiligheid en privacy
Tot slot spelen veiligheid en privacy een grote rol. AI-matching kan zo worden ingericht dat professionals anoniem blijven totdat zij zelf besluiten contact te leggen. Dat vergroot het vertrouwen en verlaagt de drempel om deel te nemen. Transparantie en regie bij de gebruiker zijn hierbij cruciaal.
Geen wondermiddel voor lerarentekort
AI is geen wondermiddel voor het lerarentekort. Maar het kan wel helpen om het bestaande potentieel beter te benutten. Door slimmer te verbinden, minder te verspillen en meer te kijken naar duurzame matches in plaats van snelle oplossingen.
Misschien is dat wel de grootste winst: een arbeidsmarkt waarin niet de nood, maar de inhoud weer leidend wordt.
Hermen Schotanus Blok ontwikkelt samen met MeesterBaan de AI matchingtool MeesterMatch, een tool voor en met het onderwijs werkveld. Meer weten over werving en AI? Bezoek dan de sessie van Hermen Schotanus Blok op IPON 2026. Bekijk hier het programma.
